Kritiek op bio-energie leidt tot discussie

16 januari 2015

Een kritische publicatie van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) over de milieuwaarde van biobrandstoffen en het bijstoken van hout in kolencentrales, is afgelopen week onderwerp van discussie geworden onder verschillende wetenschappers. Diverse media berichtten over de publicatie, zoals de Volkskrant.

Geen besparing CO2-uitstoot
Emeritus-hoogleraar voedingsleer Martijn Katan, hoogleraar ecologie Louise Vet en landbouwkundige Rudy Rabbinge publiceerden begin deze week een 'visiedocument' van de KNAW. In de publicatie stellen de drie dat het verbranden van hout in kolengestookte centrales waarschijnlijk niet, hoogstens nauwelijks, bijdraagt aan de besparing van CO2-uitstoot.
Het telen van gewassen in Nederland ten behoeve van biobrandstof is volgens hen niet efficiënt. 'Om 5 procent van de in Nederland gebruikte benzine en diesel te vervangen door koolzaadolie moet heel Nederland ten noorden van de lijn Amsterdam-Enschede met koolzaad worden beplant.'

Beter is het die ruimte te gebruiken om zonnecentrales energie te laten vastleggen, vinden ze. 'Wetenschappelijk en economisch ligt de toekomst bij het directe gebruik van zonne-energie, langs fotovoltaïsche of bio-organische weg.' Ook kost de productie van biobrandstof zelf weer brandstof, waardoor het klimaatvoordeel deels wordt tenietgedaan. 'Als de verdringingseffecten worden meegerekend, produceren sommige biobrandstoffen meer broeikasgas dan gewone benzine.'

Publicatie is achterhaald
Volgens hoogleraar biomassa André Faaij schreven de drie professoren een document van 'kleuterschoolniveau'.
Faaij, die wetenschappelijk directeur is van de Energy Academy in Groningen, vertelde aan dagblad Trouw dat zijn mailbox explodeerde. Hij weigerde vorig jaar een versie van het document van de drie hoogleraren te beoordelen. "Het was onbegonnen werk. Echte experts zijn niet bij dit document betrokken geweest. Er is selectief gewinkeld in honderden wetenschappelijke publicaties over bio-energie. Dit pamflet is hopeloos achterhaald."
Volgens de Groningse hoogleraar is de potentie van bio-energie groot als wordt voldaan aan randvoorwaarden, zoals het certificeren van hout uit bossen. "Al de nieuwe ontwikkelingen worden in deze publicatie genegeerd. Dit heeft weinig meer met wetenschap te maken."
Ook emeritus-hoogleraar natuurwetenschap Wim Turkenburg kreeg in november een eerste versie van het document te zien. Hij vond het stuk ver beneden de maat, meer een activistisch pamflet, en een organisatie als de KNAW onwaardig. Een woordvoerder van de Akademie van Wetenschappen zegt dat het stuk voor publicatie door deskundigen is beoordeeld en in het KNAW-bestuur is besproken. "Het voldoet aan de standaarden van de KNAW."

Onjuistheden eerder benoemen
Martijn Katan vindt het jammer dat Faaij niet inging op het verzoek van de KNAW om commentaar te leveren. Ook hij gaf een reactie aan Trouw: "Als Faaij denkt dat er belangrijke onjuistheden in stonden, had hij die moeten noemen. Wij hebben op rij gezet wat vele andere onafhankelijke wetenschappers in binnen- en buitenland ook al hebben vastgesteld: bio-energie moet niet worden afgeschreven, maar zoals het er nu voorstaat, is het zeer de vraag of het veel bijdraagt aan verduurzaming van de energievoorziening."