Workshop energietransitie en bureaucratie

18 maart 2015

In een goed functionerende bureaucratie bieden procedures en regels de samenleving duidelijkheid, continuïteit en efficiëntie. Toch heeft ook een goed functionerende bureaucratie een keerzijde. Wanneer procedures en regels worden toegepast in situaties waarvoor ze niet bedoeld zijn, belemmeren ze ontwikkelingen in de samenleving.

Op dinsdag 3 maart 2015 vond bij de SER een workshop plaats over Energietransitie en bureaucratie. De workshop werd georganiseerd in het kader van de uitvoering van het Energieakkoord voor duurzame groei. Doel van de workshop was actuele voorbeelden te inventariseren van regels en patronen die de voortgang van de energietransitie belemmeren. In vier parallelsessies zijn concrete belemmeringen uitgediept en is gezocht naar mogelijke oplossingen. Ongeveer dertig deelnemers uit organisaties die actief bij de uitvoering van het Energieakkoord zijn betrokken, bezochten de workshop.

“Bij de uitvoering van het Energieakkoord kunnen regels een hinderpaal zijn,” zei Ed Nijpels, voorzitter van de Borgingscommissie Energieakkoord voor Duurzame Groei bij de opening van de bijeenkomst. “Met deze workshop willen we heel praktisch een aantal problemen identificeren.”

Maarten Hajer, directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving hield als inleiding een inspirerend betoog. Hij constateerde dat het bij de energietransitie uiteindelijk gaat om radicale innovaties in een tijd die zich er goed voor leent, maar met regels die voortkomen uit het verleden. Een gemeenschappelijk langetermijndoel ontbreekt en de beelden van het transitieproces verschillen: zitten we in het oog van de orkaan, of is het een evolutie? Met beelden van een door een paard aangedreven trein en de elektronische typemachine geeft Hajer voorbeelden van innovaties die tekort schieten omdat ze te veel vasthouden aan het bekende. Radicale innovaties zijn disruptief en veronderstellen veel moed. Wanneer het gaat om energiebesparing en hernieuwbare energie geldt bovendien dat degene die er baat bij heeft vaak een ander is dan degene die er de nadelen van ondervindt. Tegengestelde belangen kunnen dan tot een patstelling leiden. Een patstelling die nog wordt versterkt door regels en middelenvoorschriften die tot in detail vastleggen hoe iets moet worden aangepakt. Met enkele voorbeelden illustreert Hajer dat het ook anders kan. Zoals bij het programma Stroomversnelling dat de energienota gebruikt voor de financiering van een investering van 45-60.000 euro voor een nul-op-de-meter woning.

In vier sessies zijn tijdens de workshop concrete belemmeringen uitgediept op het gebied van energiebesparing, lokale energieopwekking, windenergie op land en warmte. In de sessies werden niet alleen de belemmeringen benoemd, maar is ook gesproken over mogelijke oplossingsrichtingen. Met een aantal van deze gaan de betrokkenen de komende tijd aan de slag.